Onderzoek naar de haalbaarheid van windenergie

 

Windplatform: een verdieping op de verkenning

In Groningen vinden we dat inwoners vroegtijdig moeten kunnen meedenken en meebeslissen of en onder welke voorwaarden windenergie mogelijk is. Dit is nieuw. De coöperatieve vereniging Grunneger Power, Natuur- en Milieufederatie Groningen en gemeente Groningen hebben de handen ineen geslagen om de haalbaarheid van windenergie te onderzoeken.

Samen verkennen we welke mogelijkheden er zijn. Specifiek onderzoeken we het gebied Westpoort aan de A7 en het gebied Roodehaan/Stainkoel’n bij de A7. Dit doen we onder de noemer “Verkenning Windplatform”. Momenteel is de eerste fase van de verkenning afgerond, en werken we samen aan een verdieping op de verkenning. Dit betekent dat er verdiepend onderzoek wordt gedaan naar ecologie, turbulentie en voorwaarden en koppelkansen. Op deze website is alle informatie uit de eerste afgeronde fase te vinden, en leest u alles over de verdieping. Direct betrokkenen worden ook per post geïnformeerd, en er wordt een nieuwsbrief verzonden.

Waarom een verkenning?

De verkenning windenergie is er, omdat er nadrukkelijk niets besloten wordt over de komst van windmolens zonder dat samen is onderzocht of windenergie mogelijk is in de aangegeven zoekgebieden. Er is dus ook nog geen projectontwikkelaar in beeld. Om tot besluitvorming te komen is gezamenlijk onderzoek – een verkenning – zowel wenselijk als noodzakelijk. Samen verkennen we of windenergie haalbaar is. En als dat haalbaar is: onder welke voorwaarden.
Samen zetten we ons in voor een open en eerlijk traject. Betrokkenen kunnen daarom op elk moment meepraten, meebeslissen en áls de windmolens er komen: profiteren.

Wat is er nieuw aan dit proces?

Deze verkenning naar windenergie doen we anders dan tot nu toe gebruikelijk in Nederland. De ontwikkeling van windenergie is niet alleen meer iets van overheden of commerciële partijen: windenergie is alleenaanvaardbaar als bewoners en ondernemers uit de omgeving betrokken worden bij de besluitvorming enrealisatie, en als biodiversiteit, natuur, landschap en cultuur worden gerespecteerd.


De lusten en lasten die windenergie met zich mee kan brengen moeten eerlijk verdeeld worden. De omgeving kan meedenken, meebeslissen en – als er molens komen – profiteren van windenergieprojecten. Dit betekent niet alleen dat omwonenden – desgewenst – kunnen mee-investeren, maar bijvoorbeeld ook dat verbeteringen in het hele gebied ten goede komen aan alle bewoners van dat gebied.

Waarom een verdieping?

Het college van B&W, heeft als opdrachtgever van de verkenning, op 26 mei 2020 een brief naar de gemeenteraad gestuurd. Het college schrijft in de brief verdiepend onderzoek te willen doen naar ecologie, turbulentie en naar de voorwaarden voor eigenaarschap en koppelkansen. Om daarna, voor het einde van het jaar, te kijken wel of niet door te gaan met de ontwikkeling van windenergie bij Westpoort en Roodehaan/Stainkoel’n.

Hoe verloopt het proces van de verdieping?

Hoe verloopt het proces van de verdieping?

De raadscommissie heeft de brief woensdag 10 juni 2020 besproken en de vervolgonderzoeken kunnen van start gaan. Het onderzoek loopt door tot eind 2020. Dit betekent dat er een aantal ecologische en technische rapporten zullen komen. En u zal worden uitgenodigd voor diverse informatieavonden, er mogelijkheid is om aan te sluiten in de reeds bestaande klankbordgroepen, er een excursie is en er ook in deze periode een enquete door de Rijksuniversiteit Groningen zal worden afgenomen. Daarna is het aan de gemeenteraad om te besluiten over wel of niet doorgaan. Provinciale Staten zal uiteindelijk beslissen of toestemming wordt gegeven voor windmolens in beide gebieden. Daarna volgt een vergunningsfase met allerlei andere noodzakelijke onderzoeken. Het duurt ook dan nog diverse jaren voordat de molens er eventueel komen te staan.

Afhankelijk van het gesprek in de gemeenteraad en de uitkomsten van de vervolgonderzoeken zal Provinciale Staten uiteindelijk beslissen of er wel of geen toestemming wordt gegeven voor de ontwikkeling van windenergie bij beide gebieden. 

Bekijk hier de tijdlijn.

1. Een verkenning van wensen en zorgen

Hoe wil de omgeving meedenken, -beslissen en -profiteren over de inrichting en opzet van de windenergie? Met welke wensen en zorgen moet er rekening gehouden worden? Hoe wil de omgeving de opbrengsten verdelen? Om op deze vragen antwoord te krijgen zijn er in de eerste fase onder andere inloopavonden, 1-op-1 gesprekken, en excursies voor en met bewoners georganiseerd. In tweede fase, de verdieping, worden er wederom informatieavonden, 1-op-1 gesprekken, bijeenkomsten met de klankbordgroepen en indien wenselijk een excursie georganiseerd om zo de wensen en zorgen nog specifieker in beeld te krijgen.

2. Een ruimtelijke verkenning

Hierbij wordt gekeken naar de technische haalbaarheid van windenergie. Hoeveel ruimte is er voor windturbines, hoe hoog kunnen ze worden, wat zou de geluidsbelasting zijn voor de omgeving, komen waardevolle natuur- en landschapswaarden in het geding? Een deel van de antwoorden op deze vragen zijn tijdens de eerste fase reeds beantwoord (en in dit boekje <LINK> terug te vinden). In de tweede fase, de verdieping op de verkenning, wordt er extra onderzoek uitgevoerd naar turbulentie en ecologie. 

3. Een financiële verkenning

Wat zijn de verwachte kosten en opbrengsten van windenergie op deze locaties? Verschillende type windturbines en ontwerpen worden verkend. In dit boekje zijn de resultaten vanuit de eerste fase bekend. Een beeld van de verdeling van de opbrengsten wordt met bewoners in de klankbordgroepen onderzocht gedurende de verdiepende fase.

Wat betekent dit voor u?

Concreet betekent dit, dat uw wensen en zorgen als bewoner, ondernemer of andere belanghebbende voorop staan. U kunt meedenken en -beslissen via informatieavonden, enquêtes en klankbordgroepen.

Als betrokkene ontvangt u een uitnodiging voor deze activiteiten. Ontvangt u geen uitnodiging, maar vindt u toch dat u betrokken bent? Dan horen wij dit uiteraard graag! U kunt ons mailen via windplatform@groningen.nl of bellen via 14050. 

Wat betekent dit voor u?

Concreet betekent dit, dat uw wensen en zorgen als bewoner, ondernemer of andere belanghebbende voorop staan. U kunt meedenken en -beslissen via inloopavonden, gesprekken, enquêtes en de nog op te richten klankbordgroep.

Als betrokkene ontvangt u een uitnodiging voor deze activiteiten. Ontvangt u geen uitnodiging, maar vindt u toch dat u betrokken bent? Dan horen wij dit uiteraard graag! U kunt ons mailen via windplatform@groningen.nl of bellen via 14050.

We nodigen omwonenden uit om 12 november ’s avonds een digitale presentatie van de resultaten van de onderzoeken bij te wonen. Deze presentatie nemen we op. Zodat deze terug te kijken is voor mensen die op dat moment niet kunnen. Na 12 november is de presentatie terug te kijken via deze website. Vanwege de coronamaatregelen kan het Windplatform geen informatiebijeenkomsten houden zoals we tot nu toe steeds gedaan hebben. Zijn er mensen die echt niet digitaal mee kunnen doen, dan kunnen die zich bij ons melden (via windplatform@groningen.nl of via telefoonnummer 14050). Dan gaan we gezamenlijk kijken hoe we dat op kunnen lossen.

Aanmelden voor 12 november kan via onderstaand formulier. U ontvangt dan uiterlijk 1 week van te voren meer informatie.

Bijeenkomst

U kunt alle nieuwsbrieven teruglezen via de knop hieronder

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Waarom windmolens?

Groningen wil in 2035 CO2-neutraal zijn. Dit is in 2011 in het “Masterplan Groningen Energieneutraal” vastgesteld. Inmiddels zijn honderden bedrijven en duizenden Groningers toegewijd dit doel te behalen. CO2 neutraal zijn in 2035 betekent dat alle energie die in onze stad door huishoudens, bedrijven en instellingen wordt gebruikt, duurzaam wordt opgewekt. Daarvoor is verandering nodig. Naast energiebesparing, geothermie, duurzame mobiliteit en zonne-energie is ook windenergie nodig om dat doel te bereiken.

Welke kansen biedt dit voor Groningen, en voor u?

Windenergie vormt dus een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Deze transitie biedt kansen voor de stad op het gebied van kennisontwikkeling, nieuwe technologieën en bedrijvigheid. Zeker in onze stad en regio, met de aanwezige kennisinstellingen, energie infrastructuur, ruimte en innovatieve ondernemingen. Gemeente Groningen heeft de ambitie om als stad in deze transitie voorop lopen als “Energy City”. 

Daarnaast biedt de energietransitie kansen voor u, om regie te krijgen over uw eigen energie. Daarmee bedoelen we dat de energie die u gebruikt ook lokaal – en indien gewenst in uw eigen beheer – wordt opgewekt. Voor een eerlijke prijs. Daarnaast biedt deze ontwikkeling u de kans om (bijvoorbeeld financieel) te participeren. Hierdoor ontstaat er een eerlijke verdeling van de lusten en lasten. U kunt dus profiteren van de opwek van lokale energie.

Welke rol speelt gemeente Groningen in de verkenning?

De gemeenteraad van Groningen heeft, in 2011, in het ‘Masterplan Groningen Energieneutraal’ de ambitie geformuleerd om in 2035 CO2-neutraal te willen zijn. Hiervoor hanteert de gemeente een ‘vijf-sporen’-benadering. Naast energiebesparing is het duurzaam opwekken van energie een belangrijke pijler van het beleid. Deze pijler valt uiteen in vier deelsporen. Dit zijn: biomassa, warmte, zon- en windenergie.  

In 2013 heeft de gemeenteraad in een motie het ‘Gronings bod’ gepresenteerd. In dit bod aan de Provincie heeft de gemeenteraad aangegeven graag windenergie binnen de grenzen van de gemeente Groningen te willen onderzoeken. In 2016 heeft (o.a. onder invloed van een nieuwe provinciale omgevingsvisie) de gemeente zijn beleidsvorming weer opgepakt. Ook heeft de gemeenteraad ingestemd met de uitgangspunten waarlangs de (beleids-)ontwikkeling van windenergie zou moeten plaatsvinden. De belangrijkste uitgangspunten zijn:

  • De inrichting van concrete locaties wordt samen met direct omwonenden en direct belanghebbenden opgepakt; 
  • De lusten en lasten worden eerlijk verdeeld;
  • Bij de ontwikkeling van windturbines wordt rekening gehouden met op de locatie aanwezige woon- en werkomgevingswensen of locatiespecifieke bijzonderheden;
  • Inwoners en ondernemers worden in staat gesteld financieel te participeren in grootschalige windenergieprojecten;
  • We zijn gericht op samenwerken en participatie. Wij willen windenergie voor en door de bewoners en ondernemers;
  • Windenergie moet (i.v.m. voortschrijdende duurzame technieken) altijd een tijdelijk karakter hebben. 

Het raadsbesluit van mei 2016 was ook het startsein voor een participatief proces in de gemeente. Bewoners, ondernemers en strategische partners van de gemeente zijn ondervraagd over het ‘hoe?’: op welke manier kan de ontwikkeling van grootschalige windenergie in de gemeente gaan plaatsvinden? De resultaten van dit proces vormen de basis voor het beleidskader Windkracht Groningen, dat de gemeenteraad van Groningen in mei 2018 heeft vastgesteld. Hierin staan de kaders waarbinnen grootschalige windenergie gerealiseerd kan worden binnen de gemeente Groningen. Het gaat daarbij om financieel participeren, een gebiedsfonds, participatie, communicatie en het goed verdelen van de lusten en lasten. Eind 2018 heeft Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen ruimte gegeven voor een verkenning op de locaties Roodehaan/Stainkoeln en Westpoort.

De gemeente heeft in deze verkennende fase een actieve, regisserende en kaderstellende rol. Naast haar beleidsvormende taken zoekt ze nadrukkelijk de samenwerking met andere organisaties zoals GP en NMG. Windenergie is namelijk niet alleen van overheden. Windturbines genereren energie voor iedereen. Een belangrijk uitgangspunt voor de gemeente is windenergie voor en door de stad en regio.

Welke rol speelt Natuur- en Milieufederatie Groningen in de verkenning?

Binnen Windplatform Groningen zal de NMG haar kennis en expertise inzetten om de mogelijkheden voor windenergie in de gemeente Groningen te verkennen. Daarbij stemt de NMG af met haar netwerk en achterban om mogelijke kansen en knelpunten vroegtijdig te inventariseren en mee te denken over gedragen oplossingen. De NMG denkt actief mee over een participatief model, de verdeling van de lusten en de lasten en de inpassing van het windpark in relatie tot de belangen van omwonenden, natuur en landschap.

Welke rol speelt Grunneger Power in de verkenning?

Grunneger Power is de grootste energiecoöperatie van Noord-Nederland en zet zich in voor de realisatie van duurzame energieprojecten waarbij Groningers zelf eigenaar zijn. Duurzaam betekent  voor Grunneger Power namelijk, dat we als inwoners in ons eigen gebied weer regie krijgen over onze eigen energie. Dat betekent optimale transparantie in besluitvormingsprocessen, en zeggenschap over de inpassing van energie- infrastructuur in ons leefgebied. En daarmee als burgers ook toegang tot de sociale en economische voordelen van energieprojecten. Kort en bondig willen we dat de winsten ten goede komen aan de Groninger bevolking en aan nieuwe lokale duurzame projecten. Grunneger Power wil haar leden niet alleen consument laten zijn, maar ook producent: actieve burgers, die zelf meedoen en zelf energie besparen en helpen opwekken. 

Grunneger Power heeft een track-record in burgerparticipatie in zowel klein- als grootschalige energieprojecten en in het bijzonder energie-opwekprojecten. Deze kennis en ervaring legt zich toe op wat wij noemen participatie, communicatie, stakeholder management, rekenen en tekenen.

Naast inhoudelijke kennis en expertise heeft Grunneger Power een grote achterban in de Stad, een netwerk van duurzame expertise en enthousiastelingen georganiseerd in duurzame wijken.

Waarom windenergie rondom de stad realiseren en niet ergens anders?

We willen alle energie die we gebruiken duurzaam opwekken, en zoveel mogelijk lokaal. Dit heeft als voordeel dat het elektriciteitsnet zoveel mogelijk wordt ontlast omdat opwek en gebruik dichtbij elkaar liggen. 

Als uitgangspunt hebben wij benoemd dat we de lusten en de lasten van de windmolens goed willen verdelen. Met de keuze voor het inzetten van windenergie willen we ook verantwoordelijkheid nemen voor de nadelige effecten van windmolens.

Waarom plaatsen we in plaats van windmolens niet op alle daken zonnepanelen?

Alleen zonne-energie is niet genoeg om te voorzien in de (duurzame) energiebehoefte van de stad. Er is meer nodig. Zowel zonne-energie, geothermie en windenergie zijn nodig om in onze behoefte aan duurzame energie te voldoen. 

Windenergie heeft een hoog rendement vergeleken met andere vormen van duurzame energieopwekking. Daarnaast nemen windmolens voor hetzelfde opgestelde vermogen veel minder ruimte in dan zonnepanelen. Met een molen van 3 MW kun je voor gemiddeld 2.500 huishoudens elektriciteit opwekken. Om deze hoeveelheid energie met zonnepanelen op te wekken heb je een oppervlak nodig van zo’n 16 voetbalvelden. 

Wat wordt er gedaan aan eventuele overlast?

Als basis voor het onderzoek naar de meest kansrijke gebieden voor windmolens rond de stad heeft de gemeente zorgvuldig gekeken naar o.a. afstanden tot aaneengesloten bebouwing en mogelijke effecten op cultuurhistorie, landschap en ecologie. Doel hiervan is de overlast voor inwoners (en flora en fauna) tot een minimum te beperken. 

We snappen dat het onderzoek naar het plaatsen van windmolens vragen oproept. De molens zijn groot, geven slagschaduw en maken geluid. Daar is in het onderzoek naar de gebieden in 2013 al rekening mee gehouden. In dit verkennende vervolgonderzoek worden ook deze effecten meer in detail bekeken. De resultaten van het onderzoek maken we voor iedereen inzichtelijk en bespreekbaar. Samen kijken we dan, hoe we eventuele windmolens zorgvuldig in het gebied kunnen inpassen en rekening kunnen houden met lokale woon- en werkomgevingswensen of locatie-specifieke bijzonderheden, waaronder op de gebieden landschap, natuur en ecologie. 

Waar komen de windmolens? Waarom deze gebieden?

Uit eerder onderzoek is gebleken wat technisch de meest kansrijke gebieden rond de stad zijn. Ook heeft gemeente Groningen haar inwoners gevraagd naar geschikte locaties. Op grond hiervan is ervoor gekozen om de verkenning naar de mogelijkheden voor windenergie te focussen op Westpoort en Stainkoeln/Roodehaan. De andere “kansrijke gebieden” verdwijnen hiermee niet uit beeld als mogelijke locaties. Op de langere termijn kunnen nieuwe ontwikkelingen leiden tot nieuwe afwegingen. Er is niet bepaald waar in de aangegeven gebieden de windmolens exact kunnen komen. Dit is onderdeel van de verkenning.

Wat is verschil met de oude aanpak?

De afgelopen jaren was de meest gangbare aanpak dat overheden van bovenaf locaties aanwijzen waar windmolens worden gerealiseerd en onder welke voorwaarden, zonder dat omwonenden en belanghebbenden aan de voorkant inspraak hebben. Dit proces is nu omgedraaid; betrokkenen hebben nu het eerste woord. Door middel van deze verkenning hebben bewoners en ondernemers inspraak voordat er plannen worden gemaakt. Oftewel; u heeft invloed op wat er gebeurt. Een bottum-up aanpak.

Hoe worden bewoners, ondernemers en belanghebbenden bij de plannen voor windenergie betrokken?

De ontwikkeling van windenergie is logischerwijs een proces waarbij organisaties, overheden, bewoners en ondernemers samenwerken. Daarvoor voeren we gesprekken, houden we meerdere informatiebijeenkomsten en richten we een klankbordgroep op. Daarnaast is het ook onderdeel van de verkenning om te onderzoeken hoe mensen betrokken willen worden. Een groot deel van de invulling van de verkenning ligt dus aan uw wensen.
Er worden 2 enquêtes afgenomen tijdens de verkenning (aan het begin en aan het eind). Dit gebeurt zowel bij de direct betrokkenen (tot ongeveer 1500 meter rondom de gebieden) als gemeentebreed via het inwonerspanel.

Wat betekent dit voor de buurgemeenten van de gemeente Groningen?

De effecten en zichtbaarheid van windmolens houden niet op bij de gemeentegrens. Daarom informeren we de buurgemeenten actief over het voorgenomen beleid en zoeken we actief naar kansrijke combinaties van mogelijke projecten. Bewoners, bedrijven en organisaties uit nabij gelegen buurtgemeenten worden daarom actief bij het verkennende traject betrokken en krijgen ook de mogelijkheid om – indien gewenst – in het opwekken van windenergie te participeren.

Om hoeveel windmolens gaat het?

Uit het onderzoek voor de Windkansenkaart is gebleken dat een aantal gebieden rond de stad potentieel geschikt zijn voor plaatsing van windmolens. Gekeken naar o.a. de beschikbare ruimte gaat het niet om grote windparken maar waarschijnlijk om enkele windmolens met een vermogen groter dan 1 MW. Nader onderzoek (deze verkenning) is nodig om de beschikbare ruimte exact in beeld te brengen en daarmee het maximale aantal molens per gebied in kaart te brengen. Ingeschat wordt dat er in Westpoort tussen de 2 en 4 molens gerealiseerd kunnen worden. In het gebied RoodeHaan/Stainkoel’n wordt op dit moment ingeschat dat er maximaal 6 molens gerealiseerd kunnen worden. Dit zijn echter zeer grove schattingen. Het verkennend onderzoek is nodig om het maximale en gewenste potentieel van deze gebieden exact te bepalen.

Is windenergie op zee niet goedkoper?

Het klopt dat windenergie op zee het afgelopen jaar flink goedkoper is geworden. Het is echter lastig om de kostprijs voor windprojecten op zee te vergelijken met de kostprijs voor wind op land. De kosten voor bijvoorbeeld het aanleggen van de elektriciteitsinfrastructuur (naar land) niet meegenomen. Wij hebben het Rijk (RVO) gevraagd een korte vergelijking te maken. Hieruit blijkt dat windenergie op land nog steeds iets goedkoper is dan windenergie op zee. Daarnaast zijn de kosten voor de realisatie van windenergie (zowel op zee als op land) op dit moment nog altijd lager dan andere duurzame energiebronnen zoals zonne-energie. Dit komt met name door de verder ontwikkelde techniek van windenergie. 

Is wind op land nog wel nodig als er zoveel windmolens op zee bijkomen?

De behoefte voor wind op land zien we vooralsnog niet afnemen. Windmolens op zee èn land blijven nodig voor de energietransitie. Nederland heeft nog een grote achterstand ten opzichte van de Europese doelstellingen en die in het Klimaatverdrag van Parijs.  Om hieraan te kunnen voldoen verwachten we dat er ook op land meer windenergie gerealiseerd zal moeten worden. Voordat we door het Rijk mogelijk ergens toe verplicht worden, willen we hier graag op proactieve wijze invulling aangeven zodat Groningers optimaal mee kunnen denken, beslissen en profiteren. 

Wat is het effect van windturbines op de natuurwaarden in en om de stad?

Uit onderzoeken blijkt dat windturbines negatieve effecten kunnen hebben op vogels en vleermuizen. De mate van deze effecten is afhankelijk van de locatie van de turbines. De effecten op vogels en vleermuizen worden gelijk vanaf de beginfase onderzocht om zo optimaal rekening te kunnen houden met de natuurwaarden van omliggende natuurgebieden. Betrokken natuurorganisaties zijn benaderd om mee te denken aan welke natuurwaarden onderzocht moeten worden in het verkennend onderzoek.

Zijn windmolens rond de stad op dit moment toegestaan?

Voor ontwikkelen van windenergieprojecten gelden wettelijke regels en voorschriften van de provinciale en rijksoverheid. Projecten groter dan 100MW zijn rijksprojecten (zoals de N33 bij Meeden en Drentse Monden). Projecten kleiner dan 100 MW maar groter dan 5MW zijn doorgaans provinciale projecten waarvoor de provincie in haar omgevingsvisie gebieden aanwijst. Tot dusver stond de provincie de plaatsing van windmolens hoger dan 15 meter alleen toe op door hen aangewezen gebieden (Eemshaven, Delfzijl en bij de N33). Op dit moment zijn windmolens hoger dan 15 meter in de gemeente Groningen dus niet toegestaan.